İçimizdeki sıkıntıyı atamamanın ne demek olduğunu sanırım her insan bilir.
Dışkılama da içimizdeki sıkıntıdan kurtulmanın en kolay yoludur.
Dışkılamanın sıklığı ve hacmi şahıstan şahısa değişir ve normalin ne olduğunu
tayin etmek bu durumda zordur.
Normal dışkılama haftada 3-12 defadır ve hergün sabahları kahvaltı sonrası
yapılması uygundur.
Kabızlık terimi; günlerce sebebi belli olmayan dışkılama gecikmesi, haftada
3 ve daha az dışkılama, az miktarda, sert kıvamda, kuru, seyrek ve zor dışkılama
olarak tarif edilebilir. Dışkılamada güçlük, dışkılama sonrası boşalmamışlık
duygusu kabızlık olarak algılanmamalıdır.
Kabızlık bir belirtidir, kesinlikle bir hastalık değildir.
Kabızlık; açlık ve posa bırakmayan diyetle beslenme sonucunda, kalın barsağın
ilk kısmına ulaşan materyalin azlığı, bazı nörolojik hastalıklarda olduğu
gibi, kalın barsağın dışkıyı ileri doğru iten hareketlerin azalması ve son
barsak ve anüste organik, nörolojik, psikolojik nedenlerle dışkının dışarı
atımını engelleyen olaylarda olduğu gibi, dışkılama mekanizmasının bozulması
dumunda meydana gelir.
Dışkılama alışkanlığında yeni meydana gelen değişiklikler, uzun süre kabızlık
çeken kişiler, iştahsızlık, kilo kaybı, şiddetli karın ağrısı veya dışkılama
ile birlikte kan gelmesi durumu akla kanser, şeker hastalığı, guatr vb.
hastalıkları getirmeli ve doktora acilen başvurulmalıdır.
Nedenleri
1-Diyet faktörleri,
Yetersiz sıvı alınması, lifsiz yani bitkisel yiyeceklerin sindirilmeyen
kısımlarını içermeyen besinlerle beslenme, düzenli yemek yememe, sağlıklı
yiyecekler yenilmemesi vb.
Lif bitkisel yiyeceklerin sindirilmeyen kısımlarıdır. Lifler gaitanın
hacmini arttırır.Lifler su tutarak gaitanın miktarını ve su içeriğini
arttırırlar. Bu şekilde kalın barsak hareketini arttırırlar.
2-Fiziksel inaktivite,
Hareket azlığı, uzamış yatak istirahati.
3-Gebelik,
4-İleri yaş,
Yaşlılarda uygun dışkılama pozisyonunu engelleyen bozukluklar, eklem sorunları.
5-İlaçlar,
Kabızlık ilaçlarının yanlış ve uygunsuz kullanımı, anestazik ilaçlar,
antiasidler, antikolinerjikler, antidepresanlar, antihipertansifler vb.
6-Metabolik bozukluklar,
Guatr bezi hastalığı, şeker hastalığı, hipopotasemi, hiperglisemi, üremi,
amiloidoz vb.
7-Endokrin bozukluklar,
8-Kültürel faktörler,
Dışkılama ihtiyacının uygun koşullar olmadığı için baskılanması.
9-Anüsün, rektumun ve kolonun dar olması ve fonksiyonel bozuklukları,
diverticolzis coli, barsak kanserle vb.
Doğuştan olma bozukluklar, barsakta gaitanın ilerlemesini zorlaştıran
hastalıklar.
10-Nörojenik anormallikler,
Parkinson hastalığı, kanserler, multipl skleroz, tabes dorsalis vb.
11-Psikolojik faktörler,
Stres.
12-Çevresel faktörler,
13-Sık Lavman yapılması.
Tanı
*Fizik muayene,
*Laboratur testleri,
*Kalınbağırsak filmi veya rektoskopik tetkikler
*Kolonoskopi
Tedavi
1-Lifli besinlerle beslenme,
*Yulaf ekmeği,
*Buğday kepeği ile yapılan ekmekler
*Elma, armut vb meyvaların kabukları,
*Tahıl taneleri,
*Kahverengi pirinç.
Kısaca kabuklu meyvalar, pişmemiş sebzeler, fındık ve ceviz gibi yemişler,
erik, kepek ya da çavdardan yapılmış ekmek ve diğer mamüller, zencefilli
kekler, ayran, yoğurt ve reçeller sık yenmelidir. Tost, beyaz undan yapılmış
ekmek, peksimet, koyu çay, muz, elma püresi, pirinç ve lop yumurtadan
kaçınılmalıdır.
2-Dışkılama terbiyesinin barsaklarımıza verilmesi yani kahvaltı sonrası
tuvalet ihtiyacı olsun veya olmasın tuvalete gidip 10-20 dk oturulmalıdır.
Barsaklarda oluşan bir hareket hiçbir zaman engellenmemeli ve barsaklarda
bir hareket hissedilir hissedilmez tuvalete gidilmelidir. İhtiyaç hissedilmese
bile tuvalete mümkünse hergün aynı saatlerde gidilmelidir.
3-Düzenli beslenme,
Düzenli yemek yenilmeli, öğün atlanmamalıdır. Lokmalar iyice çiğnenmeli,
yemekler acele edilmeden yenilmelidir. Sabahleyin aç karna birkaç adet
kuru kayısı , kuru incir veya kuru erik üzerine 1-2 bardak su içilmesi
vb. diyet alışkanlıklarını geliştirilmesi.
4-İlaç tedavisi,
Ozmotik dışkılatıcılar yani magnezyum tuzları, sodyum fosfat, laktiloz
vb. Sıvı vazelin ve mineral yağlar. Hekime danışmadan herhangi bir laksatif
alınmamalıdır. Duphalac şurup vb.
5-Lavman,
6-Egzersiz,
7-Sıvı alımının arttırılması,
Çok miktarda sıvı içilmelidir yani en az 3 su bardağı. Mümkünse her yemekten
önce büyükçe bir bardak su içilmelidir.
8-Ameliyat.
Kabızlık nedenlerinden birçoğu bugün ameliyat ile tedavi edilebilmektedir.
Kabızlık tedavisinde ameliyatın son çaredir.
Kabızlık Hakkında Bilinmeyenler
*Kabızlık şikayetleri sinsice başlar, uzun yıllar sürer, önce ilaçlar
ile kontrol edilebilir halde kalmakta ve sonra ilaçlara da direnç kazanmaktadır.
*Özellikle kadınlar ve yaşlılar kabızlıktan mağdur olurlar.
