VAJİNİSMUSUN YENİDEN KAVRAMSALLAŞTIRILMASI
Reissing, Binik ve Khalife ve meslektaşları vajinismusun faydalı bir tanı olmadığını ve genital ağrı bozukluğu şeklinde yeniden kavramlaştırılma-sının daha iyi olacağını öne sürdüler ve birçok teorinin varlığına rağmen, hiçbirinin kontrollü çalışmalar tarafından desteklenmediğini iddia ettiler. Ancak ağrının hayal edilen, teşebbüs edilen veya başarılı bir vajinal girişle ilgili olup olmadığını detaylandırmamaları eksiklikleri oldu.
Ülkemiz şartları göz önünde bulundurulduğunda, vajinismusun yeniden kavramsallaştırılmasında önemli olan unsurlardan biri; herhangi bir cinsel problemin cinsel terapistle konuşulmasının zorluğudur. Utanma, çekinme ve kaygı her zaman olabilir. Ancak kişi erkek cinsel terapist tercihi ile tüm bu duyguların üstesinden gelebilir ve alabileceği tedaviye engel olmasına izin vermeyebilir. Eğer kişinin bir cinsel terapisti yoksa internetten arayabilir, arkadaşlarından öneri alabilir. Ayrıca Türkiye’nin dört bir tarafında cinsel işlev bozuklukları konusunda çalışan cinsel terapistlerin, cinsel danışmanların, hekimlerin, psikologların, psikolojik danışmanların adres ve telefonlarının bulunduğu Cinsel Tıp Enstitüsü’nü arayabilir veya web sitesini ziyaret edebilir. Çoğu kadın kendini ifade etmek ve muayene olmak süreçlerinde kadın cinsel terapistler karşısında daha rahat olacağını düşünür. Ancak tedavi süreçleri incelendiğinde; utanma, ayıp, yasak ve günah duygularından kurtulmada erkek cinsel terapist tercihinin daha doğru olduğu görülmüştür.
Şartlı Tepkiler ve Koşullanmaları Anlama – Negatif Mesajlar
Sıradan bir günde yürümek, merdiven çıkmak, giyinmek vb. şartlı refleks içeren birçok iş gerçekleştirilir. İnsanların düşünmeden yürüyebiliyor olması şartlı reflekslerin ve koşullanmaların karmaşık sisteminden kaynaklanmaktadır. Yürümeye yeni başlamış bir çocuğun adımları düşünüldüğünde, onun yürümek için ne kadar çok efor sarfettiği görülebilir. Çünkü yürümek odaklanmış dikkat, koordinasyon ve denge gerektiren bir iştir. Zaman geçtikçe sürekli çalışmayla, ayak ve bacaklar gerçekleştirdikleri performansın kaydını yapar ve bu durum bir süre sonra koşullu tepkilere dönüşür. Artık bilincin odaklanmasına gerek olmaksızın gelişmiş mekanizmalar ile bir ayak diğerinin önüne atılabilir. Aynı şekilde, cinsel birleşme de içerisinde birçok karmaşık koşullu tepkileri içeren bir aktivitedir. Zamanla beden otomatik pilot moduna geçer ve çoğu çift keyifli bir cinsel birleşme yeteneğini geliştirebilir. Çiftler cinsel birleşme sürecine, tamamen uyumlu ve her tür cinsel aktiviteye reaksiyon verecek bir bedenle başlamazlar. Sinir ve kas sistemi neyin işe yaradığını zevk ve acı hissiyle öğrenmek zorundadır. Yani çiftler başarılı cinsel birleşme yaşamayı zaman içerisinde deneyim ve etkileşim yoluyla öğrenirler.
Vajinismus olduğu zaman ne yaşandığını anlayabilmek için; vücudun cinsel ilişki esnasında yoğun bir aktivite dalgası içerisinde olduğunu bilmek gerekir. Geçmişin olumlu veya olumsuz deneyimleri, zihin ve bedenin geri bildirimleri olarak kişinin yakasını bırakmaz. Tabi kişinin izin verdiği ölçüde etkili olan bu eski mesajlar hayatı kâbusa çevirebilir. Bu nedenle ilk birkaç birleşmeden sonraki birleşmeler daha keyifli yaşanır. Zihin ve beden, girişe izin verir ve birleşmeye olumlu bir şekilde katılabilmeyi öğrenir. Gönderilmiş olan sağlıklı mesajların sonucunda sağlıklı bir birleşme yaşanır. Ancak vücudun başarılı bir cinsel birleşmeyi öğrenme süreci pubik kas grubunun kasılması sonucunda yarıda kesilebilmektedir. Yani pubik kaslar, birleşmenin istenen bir durum olmadığı ve aslında birleşmenin olmaması gerektiğine ilişkin bir kas hafızası geliştirebilirler. Böylece penisin girişi engellenir. Bazı kadınların vajinismusu keyifli bir cinsel birleşme yaşantısından sonra geliştirdiklerini daha önce belirtmiştik. Bu durum genellikle bir fiziksel veya medikal durum veya bir travmadan kaynaklanmaktadır. Aynı şekilde pubik kas grubu, fiziksel veya medikal durum iyileşmiş olsa bile cinsel birleşmenin istenmediğine ilişkin bir kas hafızası geliştirmiş olabilir. Birincil vajinismus yaşayan bir kadında, zihin ve beden asla olumlu birleşme deneyimini öğrenme fırsatını bulamamıştır. İkincil vajinismusta ise, zihin ve beden keyifli bir cinsel birleşme yaşamıştır ama artık yaşanmayacağını öğrenmiştir. Artık birleşme imkânsızdır ve kasların aldığı tek bir eğitim vardır; o da, “her tür girişim acı verir”.
Cinsel birleşmeye ilişkin olumsuz mesajlar kişiden kişiye değişse de, vajinismusta hepsi pubik kaslardaki şartlı tepkiyi tetiklemektedirler. Bilinçli bir kontrol olmaksızın, sinirler bu mesajı kasılma için bir çağrı olarak değerlendirip pubik kasları kontrol eder ve kaslar alınan destekle sıkışır, o şekilde kalır, bu durumunu korur veya olabilecek herhangi bir birleşmeye karşı tepki verir. Hatta bu şartlı refleks penisle herhangi bir potansiyel birleşme yaşanma ihtimali olmayan tampon, parmak veya spekulum takma durumlarında da her an yaşanabilir. Bu negatif mesajlar nereden gelmektedir? İlerleyen sayfalarda bunu ayrıntılı bir şekilde açıklayacağız.
Pubik kasların sıkı bir şekilde kasılması sonucunda erkek, sıkılarak kapatılmış vajinaya giremez, bu girişim acı hissi ve rahatsızlık geribildirimi verir. Bu acı yaşama kaygısı ise pubik kasların daha önce öğrendiği “vajinanın sıkıştırılması iyi çünkü gördüğün gibi bu durum rahatsızlık ve acı verici” şeklindeki şartlı refleksi pekiştirmektedir. Kadınlar her ne kadar bilinçleri ile bu durumu ortadan kaldırmak ve partnerlerini içlerine almak için çabalıyor olsa bile, kasları isyan edercesine girişi engellemektedir.
